Vrijwillige duurzaamheidsrapportage: niet verplicht, wél gevraagd

Je hebt het nieuws gevolgd. De CSRD is flink afgeslankt en jouw bedrijf valt er niet meer onder. Opgelucht vink je duurzaamheidsrapportage af. Tot er een mail van je grootste klant binnenkomt: of je even “jullie ESG-gegevens” wilt aanleveren voor de nieuwe aanbesteding. En je bank wil bij de herfinanciering ook iets weten over je CO2-uitstoot.

Welkom in de paradox van 2026: minder wettelijke plicht, meer vragen uit de markt. Vrijwillige duurzaamheidsrapportage is daardoor geen hobby voor koplopers meer, maar een praktisch antwoord op wat je klanten, financiers en moederbedrijf al van je vragen. De vraag is alleen: welke standaard kies je, zonder jezelf te verdrinken in werk?

In het kort

  • De CSRD geldt vanaf boekjaar 2027 alleen nog voor bedrijven met meer dan 1.000 medewerkers én minimaal € 450 miljoen omzet. De meeste mkb-bedrijven vallen erbuiten.
  • De vragen uit de keten verdwijnen niet. Vrijwillige duurzaamheidsrapportage helpt je daar gestructureerd op te antwoorden.
  • De VSME is sinds september 2026 de officiële Europese vrijwillige standaard en beschermt je tegen te uitgebreide uitvragen.
  • Ben je vooral bezig met maatschappelijk verantwoord ondernemen in brede zin? Dan is ISO 26000 met een zelfverklaring een interessant alternatief.

Wat er verandert in de regels

Eerst de feiten, want hier gaat veel mis. De Omnibus-richtlijn (EU 2026/470) is op 26 februari 2026 gepubliceerd in het Europese Publicatieblad. Daarmee geldt de CSRD vanaf boekjaren die starten op of na 1 januari 2027 alleen voor bedrijven met gemiddeld meer dan 1.000 werknemers en minimaal € 450 miljoen netto-omzet. Nederland moet dit uiterlijk 19 maart 2027 in eigen wetgeving verwerken

Belangrijk voor jou: er komt ook een zogeheten waardeketenplafond. Grote, rapportageplichtige bedrijven mogen bij partners met minder dan 1.000 medewerkers niet meer vragen dan de vrijwillige standaard voorschrijft. Die standaard is de VSME. De Europese Commissie stelde hem op 3 juli 2026 vast als gedelegeerde verordening en op 21 september 2026 is hij gepubliceerd. Het gebruik blijft volledig vrijwillig.

Welke standaard past bij jou?

In een recent artikel op Duurzaam Ondernemen zet Rachit Paliwal van Nexio Projects de opties voor vrijwillige duurzaamheidsrapportage helder op een rij. Wij vatten ze samen en voegen er één aan toe.

VSME is de proportionele route voor het mkb. Je werkt met een basismodule en een uitgebreide module met vooraf bepaalde onderwerpen, zonder verplichte materialiteitsanalyse. Ideaal als je snel en geloofwaardig wilt antwoorden op een vraag van je klant of bank. Bovendien is de VSME een afgeleide van de Europese ESRS, dus je bouwt aan een fundament dat later kan meegroeien.

GRI richt zich op jouw impact op mens, milieu en economie en spreekt een brede groep stakeholders aan. Handig als je je duurzaamheidsverhaal wilt vertellen aan medewerkers, buurt en klanten tegelijk.

ESRS gebruik je vrijwillig als je dicht tegen de CSRD aan wilt blijven zitten, bijvoorbeeld omdat je hard groeit of onderdeel bent van een rapportageplichtige groep. Wel het zwaarste pakket.

ISO 26000: het alternatief dat vaak wordt vergeten

En dan ISO 26000. Strikt genomen is dit geen rapportagestandaard, maar een internationale richtlijn voor maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Hij helpt je bepalen wát je goed wilt doen, op zeven kernthema’s: behoorlijk bestuur, mensenrechten, arbeidsomstandigheden, milieu, eerlijk zakendoen, consumentenbelangen en betrokkenheid bij de samenleving.

Let op: ISO 26000 is uitdrukkelijk niet certificeerbaar. Wie roept “ISO 26000-gecertificeerd” te zijn, zit ernaast. Wat wel kan, is een zelfverklaring volgens de Nederlandse praktijkrichtlijn NPR 9026. Je beantwoordt daarin een vaste set vragen over je MVO-principes, stakeholders en prioriteiten, en publiceert de verklaring op het platform van NEN.

Waarom is dat interessant? Omdat het in Nederland in de praktijk wordt gebruikt. Sommige aanbestedende diensten kennen extra punten toe voor een gepubliceerde zelfverklaring. En omdat ISO 26000 breder kijkt dan alleen cijfers: het dwingt je na te denken over je hele bedrijfsvoering. Dat maakt het een mooie basis om daarna met de VSME de data op orde te brengen. Het nadeel: het levert geen gestandaardiseerde dataset op, dus voor een bank of grote klant die specifieke cijfers wil, is de VSME vaak directer.

Wat dit betekent voor jou

De keuze hangt niet af van wat het meest indrukwekkend klinkt, maar van wie er vraagt en wat die persoon wil weten. Vrijwillige duurzaamheidsrapportage die past bij de vraag, kost minder tijd en levert meer op. Volgens de webinarpeiling van Nexio noemde 60% van de deelnemers klantverzoeken als belangrijkste reden om te rapporteren. Rapportage begint dus vaak buiten je eigen deur.

Een paar herkenbare voorbeeldsituaties:

  • Een groothandel met 80 medewerkers krijgt een vragenlijst van een supermarktketen. De VSME-basismodule geeft een gestructureerd antwoord en dankzij het waardeketenplafond hoeft hij niet méér te leveren.
  • Een installatiebedrijf schrijft veel in op overheidsopdrachten. Een ISO 26000-zelfverklaring laat zien dat MVO breed geborgd is, en kan in sommige tenders punten opleveren.
  • Een productiebedrijf binnen een internationale groep levert data aan het moederbedrijf dat wél CSRD-plichtig is. Hier is de VSME uitgebreide module, eventueel aangevuld met een impactanalyse, een logische keuze.

Zo pak je het aan

  1. Inventariseer de vragen. Wie vroeg het afgelopen jaar om duurzaamheidsinformatie, en wat precies?
  2. Kies je standaard bij de vraag. Dataverzoek van klant of bank? VSME. Brede MVO-positionering of tenders? ISO 26000. Grote groei of groepsrapportage? Kijk naar ESRS.
  3. Begin met wat je al hebt. Energierekeningen, verzuimcijfers, je CO2-footprint: vaak ligt de helft al klaar.
  4. Maak één dataset voor meerdere vragen. De standaarden overlappen sterk, dus verzamel slim en hergebruik.
  5. Plan een vast moment per jaar om bij te werken, zodat het geen jaarlijkse paniekactie wordt.

Hoe Robin Good helpt bij vrijwillige duurzaamheidsrapportage

Als ESG Consultant helpen we je eerst de vraag achter de vraag te begrijpen: wat wil je klant, bank of moederbedrijf eigenlijk weten? Daarna kiezen we samen de standaard die past, of dat nu de VSME is, een ISO 26000-zelfverklaring of een combinatie. We houden het praktisch, met heldere stappen en gebruik van de data die je al hebt. Betaalbaar, omdat we niet meer doen dan nodig is. En met een glimlach, want ook rapportage mag gewoon prettig verlopen.

vrijwillige duurzaamheidsrapportage

Zet vandaag de eerste stap

Ligt er een vragenlijst van een klant op je bureau, of wil je weten welke vorm van vrijwillige duurzaamheidsrapportage bij jouw bedrijf past? Neem contact op met Robin Good voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Dan weet je binnen een uur welke route voor jou het meeste oplevert.

Contact opnemen

Laat je gegevens achter en we nemen direct contact met je op!

×